Ekonomim yazarı Şeref Oğuz, bugünkü köşesinde vergi adaletsizliği ve kamu harcamalarındaki şeffaflık sorununu masaya yatırdı. “Vergi vermek vatandaşlık görevidir, nasıl harcandığını sormak ise vatandaşlık hakkıdır” diyerek sözlerine başlayan Oğuz, toplumun vergi kaçıranlara gösterdiği tepkiyi, vergileri israf edenlere göstermemesini eleştirdi.
“VERGİLERLE KÖTÜ YÖNETİM FİNANSE EDİLİYOR”
Ne zaman vergiler gündeme gelse kayıt dışı ekonomiden ve herkesin vergisini tam ödemesi gerektiğinden bahsedildiğini belirten Oğuz, ödenen vergilerin akıbetinin ise unutulduğunu vurguladı. Mevcut durumu “Toplarken şahin, harcarken karga” sözleriyle özetleyen Oğuz, kamu kaynaklarının plansız, usulsüz ve verimsiz bir şekilde israf edilmesine sessiz kalındığının altını çizdi. Oğuz, toplanan vergilerin siyasi ikbal, şahsi servet ve kötü yönetimin finansmanına harcandığını ifade etti.
“MAKAM ARAÇLARI BENİM VERGİMLE ALINIYOR”
İşçinin ve memurun maaşı daha eline geçmeden kesilen vergilerin kimlerin cebine gittiğinin belli olmadığını söyleyen Oğuz, bütçe harcamalarındaki popülizme ve liyakatsizliğe dikkat çekti. Yüksek maliyetli garantiler ve usulsüzlükler bitmediği sürece bütçe açıklarının kapanmayacağını belirten Oğuz, “Sen, önümde giden çakarlı; o arabayı sana ben aldım… Muktedire araba, villa, seyahat, lüks; benden, senden, halktan alınan vergilerle karşılanıyor.” ifadelerini kullandı.
“DENETİM SADECE KAĞIT ÜZERİNDE”
Köşe yazısında “Bütçe denetlenmiyor mu?” sorusuna da yanıt veren Oğuz, denetimlerin yalnızca kağıt üzerinde kaldığını savundu. Kayıt içinde toplanan ancak kayıt dışında tutulan harcamaların çok fazla olduğunu belirten Oğuz; zombi şirketlere aktarılan kaynakların ve yandaşların silinen vergi borçlarının tamamen denetimsiz bırakıldığını kaydetti. Sayıştay’ın asli görevinin bunları denetlemek olduğunu hatırlatan Oğuz, medyanın, sivil toplum kuruluşlarının ve vatandaşın ödediği verginin peşine düşmemesinden yakındı.
ŞEFFAFLIK İÇİN 4 MADDELİK ÇÖZÜM ÖNERİSİ
Oğuz, “nas” denilerek geçiştirilmemesi gerektiğini belirttiği kamudaki israfın önüne geçmek için yapılması gerekenleri ise şu şekilde sıraladı:
Bütçe harcamalarının kalem kalem, dijital ortamda anlık olarak yayımlanması.
Sayıştay raporlarının eksiksiz ve zamanında TBMM’de tartışılması.
Performans esaslı bütçeleme sisteminin güçlendirilmesi.
Kamu ihalelerinde tam şeffaflığın sağlanması.
Vergi vermenin vatandaşlık görevi olduğu kadar, bu paraların nereye harcandığını sormanın da hakkımız olduğunu çok net anlatmış. Vergi kaçıran kadar kamu kaynaklarını israf edenlerin de sorgulanması gerekiyor; adalet ancak böyle sağlanır.