ABD ile İngiltere, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğini güvence altına alacak uluslararası deniz gücü için gelecek hafta Londra’da üst düzey toplantı düzenlemeye hazırlanıyor.
Batılı ülkeler ile Orta Doğu devletlerinin savunma bakanları ve üst düzey askeri komutanlarının davet edilmesi beklenen toplantının kesin tarihi ve katılımcı listesi henüz açıklanmadı.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile Genelkurmay Başkanı General Dan Caine’in toplantıya katılması ihtimali bulunuyor. Washington ile Londra, zirvede ülkelerin sağlayabileceği gemi, personel ve insansız sistem katkılarını değerlendirecek.
Ticari gemilere ortak koruma planı
Londra toplantısı, kurulmuş bir askeri ittifakın buluşması değil, olası deniz koalisyonunun görev yapısını belirlemeye yönelik hazırlık niteliği taşıyor.
ABD, müttefiklerinden savaş gemileri, mayın avlama araçları ile insansız hava ve deniz sistemleri talep etmeyi değerlendiriyor. Operasyonun komuta merkezi, görev kuralları ve ülkelerin sağlayacağı askeri unsurlar henüz netleşmedi.
Koalisyonun temel hedefi, Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemiler için güvenli deniz koridoru oluşturmak olacak. Görev kapsamında mayın taraması, hava gözetimi, deniz devriyesi ve riskli bölgelerde ticari gemilere refakat seçenekleri değerlendirilecek.
Petrol ve sigorta maliyetleri masada
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin en önemli geçiş noktaları arasında bulunuyor. Bölgede gemi trafiğinin aksaması petrol fiyatları, tanker kiraları ve enerji sigortaları üzerinde doğrudan baskı oluşturuyor.
Uluslararası bir deniz gücünün kurulması, güvenlik endişesi nedeniyle bölgede bekleyen ticari gemilerin yeniden sefere başlamasını kolaylaştırabilir. Ancak askeri hareketliliğin artması, İran ile Batılı ülkeler arasındaki gerilimi büyüterek enerji fiyatlarında yeni risk primi de yaratabilir.
Denizcilik şirketlerinin yalnızca savaş gemisi korumasına değil, sigorta şirketlerinin bölgeye ilişkin risk değerlendirmelerine göre hareket etmesi bekleniyor. Savaş riski primlerinin yüksek kalması, askeri koruma sağlansa bile tankerlerin Hürmüz’e dönüşünü geciktirebilir.
İran saldırıları hazırlıkları hızlandırdı
Koalisyon planı, İran’ın Hürmüz Boğazı çevresindeki ticari gemilere yönelik saldırılarının ardından hız kazandı.
ABD, İran’ın güney kıyılarındaki askeri hedeflere operasyonlar düzenlerken Washington’daki bazı yetkililer Tahran’ın boğaz çevresindeki askeri kapasitesinin zayıflatıldığını savunuyor. Buna karşılık İran’ın ticari gemilere saldırma yeteneğini tamamen kaybetmediği değerlendiriliyor.
Umman, İran ve Katar arasında ticari gemilerin geçişi için yürütülen güvenlik görüşmelerinden henüz kalıcı sonuç alınamadı. Umman heyetinin Tahran temasları sürerken tarafların yeni bir deniz güvenliği mekanizması üzerinde çalıştığı belirtiliyor.
İran yönetimi ise Hürmüz Boğazı’ndaki çıkarlarından geri adım atmayacağı mesajını koruyor. Tahran’ın tutumu, Londra’da görüşülecek koalisyonun büyüklüğünü ve görev alanını doğrudan etkileyebilir.
Avrupa ülkeleri çatışmanın bitmesini istiyor
ABD ve İngiltere, daha önce Fransa ve diğer Avrupa ülkeleriyle yürütülen deniz güvenliği görüşmelerini yeni koalisyonun temelini oluşturmak için kullanmak istiyor.
Fransa’nın Londra toplantısına katılması ve deniz görevine askeri kapasite sağlaması seçenekler arasında bulunuyor. Ancak birçok Avrupa ülkesi, gemi ve personel göndermeden önce bölgede çatışmaların sona ermesini ve operasyon alanının daha güvenli hale gelmesini talep ediyor.
Bu yaklaşım, koalisyonun kurulma takvimini geciktirebilir. Ülkelerin yalnızca siyasi destek vermesi, ancak savaş gemisi veya mayın avlama aracı göndermemesi durumunda görevin yükü büyük ölçüde ABD ile İngiltere’nin üzerinde kalabilir.
Kritik eşik Londra’da belirlenecek
Washington, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğini yalnızca Amerikan güçlerine yüklemek yerine askeri sorumluluk ve maliyeti müttefikleriyle paylaşmak istiyor.
Londra zirvesinde katılımcı ülkelerin sağlayacağı gemiler, personel, insansız sistemler ve istihbarat desteği değerlendirilecek. Toplantıdan doğrudan bir koalisyon kararı çıkması ise garanti değil.
Görev gücünün kurulabilmesi için operasyonun komuta yapısı, müdahale yetkisi ve ticari gemilere hangi koşullarda refakat edileceği konusunda anlaşma sağlanması gerekiyor.
Enerji ve denizcilik piyasaları toplantının kesin tarihini, katılacak ülkeleri ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere yönelik ilk ortak koruma planını izleyecek.
